خلاصه کتاب :
پیش آمد های گیلان
بارها گفته ایم که پس از آذربایجان گیلان دوم جایی بود که شور مشروطه … خواهی در آنجا ژرفا داشت و گیلانیان از درون دل خواهان آزادی گردیده و در راه آن بکوشش و جانفشانی برخاستند ویاران بسیار نیکی برای آزادیخواهان آذربایجان در آمدند .انجمن ایالتی رشت همیشه با انجمن آذربایجان همدستی می نمود و از اغاز جنبش تا این زمان که روسیان در آنجا نیز بکار بر خاستند گیلانیان کوتاهی از خود نشان ندادند و دغلکاران و پست نهادان که در تهران و دیگر جاها میان آزادیخواهان فراوان پدید آمدند در گیلان همچون آذربایجان کم دیده شدند .
روسیان از تابستان ۱۲۹۰ که محمد علیمیرزا را تا ایران آوردند چنانکه در آذربایجان دژ رفتاری می نمودند در گیلان نیز بکار شکنی و مردم آزاری بر خاستند …
